https://www.nerd-data.com/ai-ethics-vs-governance/
https://www.nerd-data.com/ai-ethics-vs-governance/
AI Ethics (จริยธรรมปัญญาประดิษฐ์)
คือ หลักการกำหนดพฤติกรรมที่เหมาะสม เช่น ความโปร่งใส, ความเสมอภาค (ไม่ลำเอียง), ความเป็นส่วนตัวของผู้ใช้, และความปลอดภัยAI
Governance (ธรรมาภิบาลปัญญาประดิษฐ์)
คือ กระบวนการ กฎเกณฑ์ และโครงสร้างการจัดการที่ทำให้ Ethics เกิดขึ้นจริง เพื่อป้องกันความเสี่ยง ควบคุมผลกระทบ และระบุผู้รับผิดชอบที่ชัดเจน
ความโปร่งใสและอธิบายได้ (Transparency&Explainability)
ระบบต้องสามารถอธิบายที่มาของผลลัพธ์หรือการตัดสินใจได้อย่างชัดเจน เพื่อให้ผู้ใช้งานเข้าใจและตรวจสอบได้
ความเป็นธรรมและไม่เลือกปฏิบัติ (Fairness&Inclusivity)
โมเดล AI ต้องปราศจากอคติ (Bias) ปฏิบัติต่อทุกคนอย่างเท่าเทียม ไม่เอารัดเอาเปรียบหรือสร้างความเหลื่อมล้ำในสังคม
ความรับผิดชอบ (Accountability)
ต้องมีการกำหนดตัวบุคคลหรือหน่วยงานที่รับผิดชอบอย่างชัดเจน หาก AI สร้างผลกระทบหรือความเสียหายต่อผู้ใช้งาน
ความปลอดภัยและความเป็นส่วนตัว (Security&Privacy)
ข้อมูลที่นำมาป้อนให้ AI (Data Set) ต้องได้รับการคุ้มครองตามกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) และระบบต้องปลอดภัยจากการถูกเจาะข้อมูล
การกำกับดูแลโดยมนุษย์ (Human Agency&Oversight)
มนุษย์ต้องมีอำนาจในการตัดสินใจขั้นสุดท้าย (Human-in-the-loop) และสามารถควบคุมหรือระงับการทำงานของ AI ได้ตลอดเวลา
การจัดระดับความเสี่ยง (Risk Assessment)
จำแนกประเภทการใช้งานว่ามีความเสี่ยงมากน้อยเพียงใด การใช้งานที่เกี่ยวกับชีวิต ความปลอดภัย หรือสิทธิขั้นพื้นฐานต้องถูกควบคุมอย่างเข้มงวดที่สุด
นโยบายและแนวปฏิบัติ (Policy Formulation)
องค์กรต้องออกระเบียบการใช้งาน AI ที่ชัดเจน เช่น การระบุประเภทข้อมูลที่อนุญาตหรือห้ามนำเข้าสู่ระบบ AI และการกำหนดสิทธิการเข้าถึง
ความตระหนักรู้และการพัฒนาทักษะ (Skill Development)
ผู้ใช้งานและผู้พัฒนาทุกคนต้องได้รับการอบรมให้มีความเข้าใจในการใช้งาน AI อย่างถูกต้องและรับผิดชอบ
การติดตามและประเมินผล (Monitoring & Evaluation)
ต้องมีการตรวจสอบประสิทธิภาพ ผลกระทบ และอคติของระบบ AI อย่างสม่ำเสมอ เพื่อปรับปรุงแก้ไขให้ทันเหตุการณ์